Geschiedenis

Sonnenborgh - museum en sterrenwacht, een veelzijdige plek waar in 1552 het bastion Sonnenborgh werd gebouwd om de stad te verdedigen tegen een aanval met kanonnen. In 1854 lieten Utrechtse wetenschappers bovenop het bastion een sterrenwacht en een weerkundig instituut bouwen. Vanaf die tijd deden ze hier onderzoek naar het weer, de planeten en de sterren. Ook werd hier de tijd gemeten. Tegenwoordig is Sonnenborgh een museum en een inspirerende plek voor vergaderingen en partijen. Er valt nog altijd veel te ontdekken en te beleven op het gebied van sterrenkunde, weerkunde en geschiedenis.

Bastion
De geschiedenis van Sonnenborgh begon in 1528, toen keizer Karel de Vijfde de stad Utrecht in handen kreeg. Kort daarna gaf hij de opdracht om de stadsmuren te versterken met vijfhoekige bastions om de stad te verdedigen tegen een aanval met kanonnen. Onder leiding van stadsbouwmeester Willem van Noort werden vier bastions gebouwd: Sonnenborgh, Manenborgh, Sterckenborgh en Morgenster. Sonnenborgh is als tweede gebouwd en was klaar in 1552. Lees meer over het bastion.

Hortus medicus en chemisch laboratorium
In 1639 stichtte de Utrechtse arts en filosoof Henricus Regius op het bastion een hortus medicus. Bovenop de dikke bastionmuur kwamen planten die van de zon hielden en beneden in het bastion werden planten gezet die veel schaduw nodig hadden. Vanaf 1695 kregen die wat minder ruimte, want de scheikundige Johann Conrad Barchusen kreeg toen toestemming om in het bastion een chemisch laboratorium in te richten en les te geven aan studenten van de universiteit van Utrecht. Lees meer overde hortus medicus en het chemisch laboratorium.

Sterrenwacht en KNMI
In 1851 stelde de natuurkundige Buys Ballot voor om op Sonnenborgh een sterrenwacht en een weerkundig instituut te bouwen. De oude sterrenwacht van Utrecht was sinds 1642 op de Smeetoren aan de buitengracht van de stad (nu de Catharijnesingel). Het was de tweede universitaire sterrenwacht ter wereld. Met behulp van ontwerpen van Buys Ballot en lector Rueb ontwierp stadsarchitect A.B. Boll van Buuren de gebouwen van de nieuwe sterrenwacht en het KNMI. In 1853 legde koning Willem III de eerste steen. Lees meer over de geschiedenis van de sterrenwacht en de geschiedenis van het KNMI.

Zonneonderzoek
In de loop van de tijd werd het steeds moeilijker om sterren waar te nemen midden in Utrecht. Daarom besloot professor Minnaert het dichterbij huis te zoeken: de zon werd het onderwerp van onderzoek. Halverwege de twintigste eeuw werd daarvoor in het voormalige gebouw van het KNMI de zonnespectroscoop gebouwd. Lees meer over de zon op Sonnenborgh.