Sterrenwacht op de smeetoren

De Smeetoren was één van de oudste en grootste verdedigingswerken van Utrecht. De toren lag in het verlengde van de Korte en de Lange Smeestraat aan de buitengracht van de stad waar nu de Catharijnesingel is. De Utrechtse smeden die er woonden moesten hem verdedigen bij een aanval. In 1642 werd de Smeetoren na een kleine verbouwing ingericht als sterrenwacht. Het was één van de eerste sterrenwachten in de wereld.

In de sterrenwacht op de Smeetoren bestudeerden wetenschappers het heelal met eenvoudige middelen. Ze gebruikten kleine telescopen, maar ook instrumenten om hoeken mee te meten, zoals de Jacobsstaf en de sextant [NB afbeeldingen hierbij]. Zo probeerden ze heel nauwkeurig vast te leggen hoe laat en waar bepaalde hemelverschijnselen plaatsvonden. Studenten kregen ook les in sterrenkunde op de Smeetoren.

Halverwege de negentiende eeuw was de Smeetoren zo vervallen dat hij niet meer geschikt was om sterrenkundig onderzoek te doen. De universiteit ging op zoek naar een nieuwe plek voor de sterrenwacht en vond die op het 16e-eeuwse bastion Sonnenborgh. Op initiatief van meteoroloog Buys Ballot [link naar Buys Ballot] werden daar de nieuwe sterrenwacht en het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut opgericht.