0
Sterrenhopen in de Kreeft

Met de verrekijker op jacht - Hoopjes sterren

Hoopjes sterren in Kreeft
Heb je een verrekijker? In het sterrenbeeld Kreeft staan twee mooie objecten. De Kreeft bestaat uit vrij zwakke sterren tussen de sterrenbeelden Tweelingen en Leeuw. Als je het sterrenbeeld nog nooit gezien hebt, is het even zoeken. 

Als je op een donkere heldere nacht naar de Kreeft kijkt, zal je een wazig vlekje opvallen. Bekijk je het door een verrekijker dan zul je zien dat het vlekje in werkelijkheid uit vele kleine sterretjes bestaat. In de sterrenkunde noemen we dat een open sterrenhoop. Deze open sterrenhoop draagt de moeilijke naam Praesepe of Messier 44 (kortweg M44). Maar hij wordt ook bijenkorf genoemd. De 200 tot 350 sterren waar de sterrenhoop uit bestaat, vormen als het ware de bijen. 

M 44 komt trouwens van een nummering van sterrenhopen, nevels en sterrenstelsels aan de hemel. De M komt van Messier. De Franse astronoom Charles Messier wilde deze vaste objecten registreren. Hij was zelf op zoek was naar nieuwe kometen en die lijken er nogal op. Dus om verwarring te voorkomen, nummerde hij de nevels, sterrenhopen en sterrenstelsels die je nog met het blote oog kunt zien. 

M67
Wil je meer uitdaging? In de Kreeft staat nog een open sterrenhoop, maar die is wat zwakker. Je vindt hem vlakbij een van de onderste sterren in de kreeft onder Praesepe (zie kaartje). Dit object draagt het nummer M 67.  De sterrenhoop is voor een open sterrenhoop heel oud, waarschijnlijk vier miljard jaar. Dit is nog niet zo oud als ons zonnestelsel (4,5 miljard jaar), maar voor een sterrenhoop is dat een hele leeftijd. 
 
Offer aan liefdesgodin (Haar van Berenice)
Wat verder naar links vinden we een wat grotere groep sterren. Deze sterren zijn onderdeel van het kleine en onopvallende sterrenbeeld Haar van Berenice (Coma Berenices in Latijn). Het sterrenbeeld bestaat uit drie sterren en het groepje zwakkere sterren, genaamd Melotte 11. Met een verrekijker kun je in deze sterrenhoop enkele tientallen sterren zien. Het object past dan net in het beeldveld. Je vindt het Haar van Berenice tussen de sterrenbeelden Leeuw en Boötes.

De meeste sterrenbeelden zijn vernoemd naar goden of voorwerpen uit de Griekse Mythologie. Het Haar van Berenice is een van de weinige sterrenbeelden die zijn naam dankt aan een historisch figuur, namelijk Koningin Berenice II van Egypte. Zij leefde in de derde eeuw voor Christus en was getrouwd met Koning Ptolemaeus.

Omstreeks 243 voor Christus voerde de koning een gevaarlijke oorlog tegen de Assyriërs. Dat volk had namelijk zijn zus vermoord en hij wilde wraak. Berenice die erg trots was op haar gouden haren, beloofde deze te offeren aan de liefdesgodin Aphrodite (Venus) als haar man weer veilig terug zou keren. Dat lukte hem en zo legde Berenice haar haren op het altaar in de tempel van de godin. 
De volgende dag was het haar verdwenen, wat woede wekte bij de koning en koningin. De hofastronoom Conon van Samos verzekerde het koninklijk echtpaar dat Aphrodite het haar had geaccepteerd en aan de hemel had geplaatst.

Voor vele jaren was het Haar van Berenice onderdeel van het sterrenbeeld Leeuw. Het werd vaak gezien als het pluizige uiteinde van de staart van het sterrenbeeld Leeuw. Ook was het soms onderdeel van het sterrenbeeld Maagd dat onder het Haar van Berenice staat. Pas in de zestiende eeuw verscheen het Haar van Berenice op enkele sterrenkaarten als apart sterrenbeeld. Vanaf 1602 kwam het sterrenbeeld in officiële catalogi en atlassen terecht.

Sterrenkaartje Haar van Berenice