Zet hem maar vast in je agenda! Op woensdag 12 augustus vindt er in Europa een totale zonsverduistering plaats. De eclips is totaal in delen van IJsland en Spanje. In Nederland en België verdwijnt een groot deel van de zonneschijf achter de maan: er blijft slechts een klein deel over dat te zien is als een felle sikkel. 

De verduistering is totaal in het noordoosten van Groenland, uiterste westen van IJsland, het noorden van Spanje en op de Balearen. Daar zal de zon geheel achter de maanschijf verdwijnen. Het wordt daar dan krap twee minuten schemerdonker. 

In onze streken is de eclips dus niet totaal, maar zien we uiteindelijk wel een zonne-sikkel in het westen staan. Gebruik wel een speciale eclipsbril om de verduistering te volgen, want het kleine sikkeltje is nog steeds zo fel als we van de zon gewend zijn! Gebruik geen verrekijker of telescoop om te kijken. Je kunt deze wel gebruiken om de zon veilig te projecteren op een wit oppervlak.

Ook een donkere zonnebril of CD is niet veilig genoeg om de eclips mee te bekijken. Speciale eclipsbrillen zijn te koop (onder andere in onze fysieke winkel) waarmee je verduistering wel veilig kunt volgen.

Van hapje naar sikkel 

De eclips begint om 19.17 uur met een hapje uit de rechterkant van de zon. De zon staat dan laag in het westen. Het hapje wordt snel groter tot 20.11 uur, het maximum van de eclips. Het overgrote deel van de zon is dan afgeschermd door de maan. Over is slechts een felle zonne-sikkel op zijn kant (zie bovenstaand plaatje).

Tijdens dit maximum is ongeveer 90% van de diameter van de zon bedekt door de maan, wat overeenkomt met ongeveer 88% van het oppervlak. Vanuit Groningen verdwijnt ietsje minder van de zon (89% van de diameter). Bij de Belgisch-Franse grens juist iets meer (ca. 92%). Verder naar het zuiden toe loopt dit op tot 100% (totaal) in het noorden van Spanje.

In het half uur rond het maximum lijkt de sikkel trouwens te draaien: eerst wijzen de hoorntjes naar rechtsonder, daarna naar linksonder.

Daarna verandert de sikkel weer in een 'hap' die kleiner wordt en uiteindelijk aan de linkerkant van de zon verdwijnt. Heel toevallig gaat de zon dan ook officieel onder. Maar grote kans dat ie al eerder achter jouw horizon is verdwenen. 

Schemering

Zorg er dus voor dat je een zoveel mogelijk vrije horizon hebt. Kijk bijvoorbeeld vanaf het platteland of vanaf een hoge flat. En schaf op tijd een eclipsbril aan voordat ze zijn uitverkocht!

Mocht het bewolkt zijn, dan kun je de zon helaas niet zien, maar goede kans dat het rond acht uur tóch even donkerder wordt buiten, een soort pré-schemering. Daarna wordt het dan weer tijdelijk iets lichter totdat de normale avondschemering inzet. 

En mocht je toevallig op vakantie zijn in het (hete!) noorden van Spanje of op Mallorca, dan kun je wellicht getuige zijn van de nog spectaculairdere totale eclips. Het weer is aan de oostkant van Spanje bovendien gunstiger dan hier over het algemeen.

Voor de laatste totale zonsverduistering op het Europese continent moeten we terug naar 11 augustus 1999. De volgende is alweer over een jaar (2 augustus 2027), maar die is slechts vanuit het uiterste zuiden van Spanje te zien.

Meer info: zonsverduistering.nl en Wikipedia

Bijgaande afbeelding is een artist impression van de zonsverduistering op 12 augustus vanuit Utrecht, gemaakt door AI.